Cmentarz Hutniczy w Gliwicach / Der Hüttenfriedhof in Gleiwitz

Biografie pochowanych osób / Biografien

 

 

Familie Amende

  

  

  Cmentarz Hutniczy
pochówek potwierdzony

Caspar  ...02.1791 – 4.09.1838

Johanna geb. Köhler  ...02.1798 – 9.12.1866 

Carl Wilhelm  17.01.1821 – ?1879/1880

Friedrich 5.08.1825 25.03.1907

Euphemie geb. Kahnert  1838 – 1.02.1917

Robert Carl  25.02.1821 – 30.08.1856

 

Caspar  (...02.1791 – 4.09.1838)

   Caspar Amende, Modelltischler, urodził się w Szonowie, gmina Głogówek (Schönau bei Oberglogau) w 1791 roku. On i jego żona, Johanna z domu Köhler ...02.1798 – 9.12.1866 (OW nr 51 z 18.12.1866 r.) mieli ośmioro dzieci:

wg zapisu w akcie zgonu z 1838 roku

Carl Wilhelm  27.08.1819 – ? 1879/1880

Robert Carl  25.05.1821 – 30.08.1856

Adolphine  24.08.1823 – 23.11.1826

Friedrich Julius Oswald  5.08.1825 – 25.03.1907

Richard Adolph Herrmann  ur. 26.09.1827

Eduard Gustav  ur. 10.11.1829

Bertha Adolphine Natalie  ur. 11.01.1832 r. (OW nr 5 z 31.01.1832 r.), 30 lipca 1862 roku wyszła za mąż za mistrza zmianowego Ollbricha lat 33 (OW nr 32 z 5.08.1862 r.), mieli córkę Gabriele

Anna Maria Magdalena  ur. 21.09.1836 r., 12 listopada 1862 roku wyszła za mąż za formierza Juliusa Lűke/Lűcke z Zabrza (OW nr 47 z 18.11.1862), mieli czworo dzieci: Elisabeth (11.09.1863 akt 357/1863 KP św. Andrzeja Apostoła Zabrze – 5.02.1916), Carl (3.07.1866 akt 273/1866 KP św. Andrzeja Apostoła Zabrze), Martha (ur. 4.03.1869 akt 147/1869 KP św. Andrzeja Apostoła Zabrze), Hedwig (ur. 27.10.1870 akt 624/1870 KP św. Andrzeja Apostoła Zabrze)

była jeszcze córka martwo urodzona 21.11.1832 r. (OW nr 48 z 1.12.1832 r.)

 
Zmarł 4 września 1838 roku (OW nr 37 z 10.09.1838 r.)

Księgi parafialne kościoła p.w. Wszystkich Świętych
 

Spis mieszkańców 1852 r.
 

Księgi parafialne kościoła p.w. Wszystkich Świętych 
 

KP kościół p.w. Wszystkich Świętych  rok 1866
adnotacja przy akcie zgonu Johanny

Schlesische Zeitung nr 586 z 13.12.1866 r.
 
 

Podczas poszukiwań natknęłam się na inne osoby o tym nazwisku, również związane z hutnictwem jak inspektor hutniczy Anton Amende z Królewskiej Huty (Chorzów), syn Richarda i Karoliny Dworak, który ożenił się z Margarete Kahnert, jest też Benno Amende, dyrektor hut Hubert (Zygmunt) w Łagiewnikach i Julienhütte (Bobrek). Wprawdzie Benno (ur.ok. 1854), który ukończył katolickie gimnazjum w Gliwicach [6], teoretycznie mógł być synem Carla Wilhelma, ale żadnych potwierdzeń nie znalazłam, to nazwisko było dość często spotykane.

 

 

    Carl Wilhelm  (27.08.1819 – ? 1879/1880)

W 1837 roku ukończył katolickie gimnazjum w Gliwicach [4], Medizin.

Studia odbył na uniwersytecie we Wrocławiu i 20.10.1844 r. [5] obronił dysertację (odpowiednik pracy doktorskiej), co dawało mu prawo wykonywania zawodu.

   

Praktykę lekarską rozpoczął w listopadzie 1844 roku w Żorach [3]. Później przeniósł się do Mysłowic. „...1 maja 1858 roku Górnośląski Związek Bracki (Oberschlesischer Knappschaftsverein) oddał do użytku górników mysłowickich nowy budynek szpitalny [...] W szpitalu znajdowały się pomieszczenia dla 100 łóżek, a także dla personelu. Był to jeden z największych spośród 7 istniejących na Górnym Śląsku szpitali brackich, zaliczał się też do najlepiej wyposażonych. [...] Kierownictwo w szpitalu sprawował dr Amende, który otrzymywał uposażenie w wysokości 650 talarów.[2]


Der oberschlesische Knappschaftsverein, seine Entwickelung, Lazarette und Heilanstalten. 1910
   

Po powstaniu styczniowym otrzymał od władz rosyjskich Order św. Stanisława 3. klasy za opiekę medyczną nad żołnierzami rosyjskimi, którzy brali udział w bitwie o sosnowiecki dworzec i zostali ranni. [9]

Z historii mysłowickiej straży pożarnej dowiadujemy się, że dr Amende był również rajcą miejskim: ...Magistrat wskazał na potrzebę opracowania regulaminu pożarowego i zaproponował wybór komisji, do której wydelegował ze swej strony radcę miejskiego dr. Amende... [10]

17 marca 1879 roku Wilhelm Amende został mianowany radcą sanitarnym, ale nie nacieszył się długo tym stanowiskiem, bo już w lutym kolejnego roku  znajdujemy informację: „...W miejsce zmarłego radzcy sanitarnego Amende wybranym został Dr. Albers z Orzesza zarządzającym tutejszym lazaretem górniczym.[8] Przyczyną śmierci był prawdopodobnie tyfus, wnioskuję to z fragmentu informacji zamieszczonej w Gazecie Górnoszląskiej.


Gazeta Górnoszląska nr 19 z 6.03.1880 r.
   

31 października 1841 roku Wilhelm Amende ożenił się z Henriette Hampel (ur.1820) córką Franza, mieli synów Wilhelma (1842 – 15.03.1842) i Ewalda (28.05.1845 – 22.05.1846). Nie znalazłam informacji kiedy zmarła Henriette, w każdym razie 8. lipca 1862 roku w Brzegu [SZ nr 315 z 10.07.1862], Wilhelm ożenił się ponownie z Sophie Neumann, mieli córkę Klarę, a być może również Marię.

 


Breslauer Zeitung nr 535 z 15.11.1871 r.
 

 

 

Robert Carl  (25.05.1821 – 30.08.1856)

Robert Carl  25.05.1821 – 30.08.1856, w 1841 roku ukończył katolickie gimnazjum w Gliwicach [4], Theologie, a następnie seminarium duchowne we Wrocławiu. Pełnił posługę duszpaszterską w Bytomiu, prawdopodobnie w kościele Wniebowzięcia NMP. 12 marca 1850 roku przeniesiony „als solcher” (cokolwiek to znaczy) z Bytomia do Gliwic [7]. Wg Schlesisches Kirchenblatt (nr 37 z 13.09.1856) Ober-Kapellan Robert Amende zmarł na tyfus (i to samo odczytuję w akcie zgonu w księdze parafialnej), w Der Oberschlesische Wanderer (nr 36 z 2.09.1856) podano, że na Nervenfieber.

  
 

 

 

Friedrich Ernst  (5.08.1825 – 25.03.1907)

 
Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Gliwicach
zbiór ikonograficzny – fotografie urzędników Huty
  

Kgl Werkmeister / Królewski mistrz maszynowy w Hucie Gliwickiej, w „Historii...” Nietschego wymieniony jako kierownik warsztatu maszynowego w roku 1887 [1]

26 lutego 1862 roku (OW nr 8 z 4.03.1862 r.), ożenił się z Euphemie Kahnert (1838 – 1.02.1917).

Przypuszczalnie nie mieli dzieci.


Neues Adress- und Geschäfts-Handbuch von Gleiwitz und der Ortschaft Richtersdorf 1905

 

Spis mieszkańców 1864 r.

   
  
OW nr 70 z 26.03.1907 r.

Akta Huty


akt 98/1907 – parafia St. Peter-Paul
 

OW nr 72 z 27.03.1907 r.

 

OW nr 177 z 5.08.1910 r.

   

OW nr 27 z 4.02.1917 r.

 

 

Nagrobek nieistniejący

 

 

Materiały źródłowe:

[1] Nietsche B.; Historia miasta Gliwice, przekł. S.Rosenbaum, Gliwice 2011, str. 420

[2] Sulik A.; Historia Mysłowic; Tom I do 1922 roku

[3] Weltzel A.; Historia Miasta Żory na Górnym Śląsku, Żory O/Ś 1888

[4] Geschichte der Gründung und Entwickelung des Gymnasiums zu Gleiwitz: zur Feier des fünfzigjährigen Bestehens der Anstalt

[5] Verzeichnis der Breslauer Universitätsschriften 1811–1885

[6] Jahresbericht des Königlichen katholischen Gymnasiums zu Gleiwitz für das Schuljahr 1867/68

[7] Schlesisches Kirchenblatt, nr 13 z 30.03.1850 r.

[8] Gazeta Górnoszląska nr 12 z 11.02.1880 r.

[9] Co Tydzień Mysłowice, nr 4 z 24.01.2019 r.

[10] 65 lat pracy i rozwoju Ochotniczej Straży Pożarnej w Mysłowicach. 1864–1929. Wydanie pamiątkowe na uroczystości jubileuszowe dnia 31. sierpnia i 1. września 1929 r.

[11] Der oberschlesische Knappschaftsverein, seine Entwickelung, Lazarette und Heilanstalten. 1910

Schlesische Zeitung

Breslauer Zeitung

Kattowitzer Kreisblatt nr 12 z 1879 r.

Der Oberschlesische Wanderer

Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Gliwicach

familysearch.org